Alergiczne zapalenie spojówek – przyczyny, objawy, leczenie

Alergiczne zapalenie spojówek to jedna z najczęstszych chorób oczu o podłożu immunologicznym. Objawia się m.in. swędzeniem, pieczeniem, zaczerwienieniem i łzawieniem oczu. Reakcję alergiczną wywołują tzw. alergeny – czyli substancje, na które organizm reaguje nadwrażliwie.

Co może powodować objawy?

• Pyłki roślin
  Gdy uczulenie dotyczy pyłków traw, drzew lub chwastów, mamy do czynienia z alergią sezonową – objawy pojawiają się zwykle wiosną i latem.
• Alergeny zwierzęce
  Sierść, naskórek czy wydzieliny zwierząt futerkowych (np. kotów, chomików, świnek morskich, myszy) mogą powodować alergię całoroczną (jeśli zwierzę mieszka w domu) lub okresową (np. po wizycie u znajomych lub w sklepie zoologicznym).
• Kurz, roztocza, pleśnie
  W przypadku alergii na roztocza czy pleśnie objawy często utrzymują się cały rok, nasilając się szczególnie w sezonie grzewczym i przy podwyższonej wilgotności w mieszkaniu.
• Alergeny w miejscu pracy
  Niektóre osoby rozwijają objawy alergicznego zapalenia spojówek w wyniku kontaktu z alergenami zawodowymi. Mogą to być metale i ich związki, substancje chemiczne, enzymy, leki czy pyły roślinne. Typowe są wtedy objawy nasilające się w dni robocze i łagodniejące w weekendy lub podczas urlopu.

Jeśli zauważasz u siebie objawy alergicznego zapalenia spojówek, warto skonsultować się z lekarzem. Odpowiednio przeprowadzona diagnostyka i leczenie mogą znacząco poprawić komfort życia.

Alergiczne zapalenie spojówek – objawy?

Alergiczne zapalenie spojówek zazwyczaj łatwo rozpoznać, zwłaszcza gdy objawy są wyraźne i pojawiają się sezonowo – na przykład w okresie pylenia roślin.

Do typowych objawów należą:

• swędzenie oczu,
• zaczerwienienie spojówek,
• łzawienie.

U około 90% pacjentów towarzyszy im także wodnisty katar, kichanie lub swędzenie nosa i uszu.

W sytuacji intensywnego kontaktu z alergenem – np. podczas jazdy na rowerze w wietrzny dzień, gdy unoszą się pyłki traw – może dojść do ostrej reakcji: silnego obrzęku spojówek (nawet do ich częściowego zamknięcia), nasilonego łzawienia i swędzenia.

Objawy przy alergii całorocznej

W przypadku alergii całorocznej (np. na kurz, roztocza, sierść zwierząt) objawy są zwykle łagodniejsze. Pacjenci skarżą się najczęściej na:

• okresowe swędzenie oczu lub tylko ich kącików,
• pieczenie i uczucie „zmęczonych oczu”,
• przewlekłe przekrwienie spojówek, nasilające się przy dłuższym przebywaniu w pomieszczeniu z alergenem.

Jeśli alergia obejmuje również nos, częściej pojawia się jego przewlekłe zatkanie niż typowe kichanie czy wodnisty katar.

Alergiczne zapalenie spojówek – diagnoza

Rozpoznanie sezonowego lub okresowego alergicznego zapalenia spojówek zwykle nie sprawia trudności – pacjenci często sami zauważają związek objawów z kontaktem z alergenem (np. pyłkami czy sierścią zwierząt). W takich przypadkach do potwierdzenia wystarczą testy skórne z podejrzaną substancją uczulającą.

Trudniej postawić diagnozę, gdy silna reakcja alergiczna spojówek jest pierwszym objawem alergii. Wówczas potrzebna jest konsultacja okulistyczna, aby wykluczyć inne przyczyny – takie jak zakażenie czy inne choroby oczu. Natomiast jeśli reakcja występuje u osoby już zdiagnozowanej i wiadomo, co ją wywołało, leczenie zazwyczaj nie wymaga dodatkowych badań okulistycznych.

W przypadku przewlekłego (całorocznego) zapalenia spojówek diagnoza najczęściej pojawia się przy okazji poszukiwania przyczyn nawracających objawów lub suchości oka. W około 60% przypadków pomocne są testy skórne z alergenami całorocznymi (np. roztoczami, pleśniami, sierścią).

Jeśli testy nie wskazują jednoznacznego alergenu, lekarz może zlecić bardziej zaawansowaną diagnostykę:

• oznaczenie przeciwciał IgE przeciwko podejrzanym alergenom we krwi,
• tzw. test prowokacji dospojówkowej – polegający na wkropleniu zawiesiny alergenu do oka pod kontrolą specjalisty.

Warto pamiętać, że objawy zapalenia spojówek mogą być również reakcją na nieswoiste czynniki drażniące. Należą do nich m.in.:

• dym z ogniska, kominka, papierosów,
• kontakt z perfumami, lakierami, dezodorantami, detergentami, chlorem z basenu,
• przebywanie w świeżo wyremontowanych pomieszczeniach (np. nowa farba, wykładzina, meble).

Objawy takie jak swędzenie, pieczenie, przekrwienie oczu, łzawienie czy obrzęk powiek mogą się pojawić nawet bez kontaktu z klasycznym alergenem. Dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z alergologiem lub okulistą, aby dobrać odpowiednie leczenie i uniknąć nawrotów.