Czym jest malaria?

Czym jest malaria?

Malaria (nazywana także zimnicą) to choroba pasożytnicza wywoływana przez pięć gatunków zarodźców.

Czym jest malaria?

Malaria jest to choroba pasożytnicza, która wywoływana jest przez pięć gatunków zarodźców. Są to:

  • Plasmodium falciparum (zarodziec sierpowaty), 
  • Plasmodium vivax (zarodziec ruchliwy), 
  • Plasmodium malariae (zarodziec pasmowaty), 
  • Plasmodium ovale (zarodziec owalny),
  • Plasmodium knowlesi (zarodziec małpi). 

Pierwszy z nich —  zarodziec sierpowaty jest dla człowieka najgroźniejszy. Wywołuje tak zwaną malarię tropikalną i jest odpowiedzialny za większość śmiertelnych przypadków zachorowań u ludzi. Zarodziec małpi, do niedawna był przyczyną zachorowań wyłącznie u małp, jednak w ostatnich latach diagnozowano już przypadki wśród ludzi. U pacjentów z malarią wywołaną przez zarodziec małpi, przebieg choroby jest ciężki.

malaria
(Źródło: Isglobal)

Choroba ta jest poważnym problemem w krajach rozwijających się, a dla turystów stanowi główną, zakaźną przyczynę śmierci. 

(Źródło: biogents)

Obszary występowania; źródło: https://eu.biogents.com/malaria/

Malaria —  częstość występowania

Według WHO, na zimnicę w 2019 r. chorowało 229 milionów osób.

Malaria, spośród chorób pasożytniczych wywołuje najwięcej zgonów, a najbardziej narażone na zachorowania są kobiety w ciąży, dzieci oraz osoby podróżujące z obszaru umiarkowanej strefy klimatycznej. Problem w wysokiej śmiertelności polega na niezastosowaniu odpowiedniej profilaktyki oraz w późnej diagnozie i leczeniu zimnicy.

Co roku na malarię ponad 10 tysięcy podróżnych zaczyna chorować na malarię. Najbardziej niepokojąca jest wysoka śmiertelność. Spowodowana jest ona niewystarczającą edukacją, profilaktyką, a przede wszystkim —  późnym rozpoznaniem choroby.

Malaria —  objawy

Okres wylęgania choroby to min. 7 dni, dlatego osoba chora przez pierwsze doby od zarażenia, może nie zauważyć żadnych niepokojących objawów.

Do pierwszych symptomów malarii zaliczamy ból głowy i mięśni, gorączkę z dreszczami, ogólne osłabienie i złe samopoczucie. Dodatkowo mogą wystąpić nudności, wymioty, żółtaczka i biegunka. Niestety żaden z występujących objawów nie jest typowy i charakterystyczny dla malarii, więc pacjent początkowo może nie powiązać z nią symptomów. Niejednokrotnie chorzy myślą, że mają do czynienia z grypą żołądkową czy innymi infekcjami wirusowymi.

Ciężkie postacie choroby powodują uszkodzenia narządów wewnętrznych oraz zaburzenia metaboliczne. Malaria tropikalna może doprowadzić do śpiączki. U chorych dorosłych często dochodzi do niewydolności nerek.

Malaria —  zauważam objawy, co dalej? 

Pacjent wracający z zagrożonych stref i widzący u siebie niepokojące objawy powinien, jak najszybciej zgłosić się do lekarza, ponieważ każda doba ma znaczenie. Najlepiej udać się do szpitala zakaźnego lub skontaktować się ze specjalistycznym ośrodkiem zajmującym się medycyną tropikalną. Warto zwrócić uwagę na to, że malaria najczęściej pojawia się do miesiąca od podróży, ale niejednokrotnie może ona dawać objawy po kilku miesiącach. Stąd też należy pamiętać o szczególnej ostrożności o obserwowaniu swojego organizmu.

Jak lekarz ustala rozpoznanie?

Pierwszym etapem jest wywiad z pacjentem. Największe znaczenie mają jednak badania laboratoryjne, a w szczególności —  mikroskopowe badanie krwi. W szpitalach niejednokrotnie stosuje się tak zwane “szybkie testy malaryczne”.

W krajach z gorszym dostępem do opieki medycznej rozpoznanie ustala się zazwyczaj jedynie na podstawie widocznych objawów.

Zapobiegawcze leczenie przeciw zimnicy

Obecnie w medycynie dopuszcza się podawanie leków przeciwmalarycznych, pacjentom podróżującym w rejony zagrożone malarią. Jest to tak zwana chemioprofilaktyka malarii. Czas przyjmowania tych leków ustala lekarz indywidualnie z każdym pacjentem. Dodatkowo lekarz może przepisać pacjentowi leki przeciwmalaryczne “na zaś”, gdyby w trakcie podróży wystąpiło zarażenie. Praktyka taka najczęściej stosowana jest w przypadku, gdy pacjent nie będzie miał dostępu do opieki medycznej.

Malaria — sposoby leczenia

W Polsce pacjenci leczeni są głównie w szpitalach, gdzie podawane są preparaty działające przeciwko zarodźcom malarii. W większości szpitali chorych leczy się za pomocą kombinacji kilku leków. Ponadto u wielu chorych stosuje się kroplówki nawadniające oraz leki przeciwgorączkowe. W niektórych przypadkach lekarze stosują dializy do momentu poprawy pracy nerek oraz respiratorów w celu wspomagania oddechu. 

Malaria —  całkowite wyleczenie 

Szybka diagnoza jest podstawą skutecznej terapii, warto jednak pamiętać, że po zarażeniu niektóre gatunki są w stanie przetrwać w wątrobie osoby chorej- konieczne jest wtedy stosowanie szczególnych leków. Dodatkowo część chorych po wyleczeniu nadal ma problemy np. z pamięcią. Szczególną uwagę jednak przyciąga 20% pacjentów, którzy pomimo intensywnego leczenia —  umiera. 

Malaria —  jak uniknąć zachorowania

Niestety nie istnieje powszechnie dostępna szczepionka przeciw tej chorobie, jednak świadomość i profilaktyka jest kluczem do ochrony. Podróżując w tropiki, warto zaopatrzyć się w środki ochrony przed komarami oraz stosować leki przeciwmalaryczne. Ważna jest także szczególna ostrożność, obserwowanie swojego organizmu oraz nielekceważenie żadnych objawów.

Czas ma znaczenie —  diagnoza malarii

W przypadku zachorowania na malarię bardzo ważne jest, by jak najszybciej zgłosić się do lekarza, ponieważ nieleczona, może nieść za sobą tragiczne skutki. Warto również zwrócić uwagę na profilaktykę i edukację, by pacjenci mieli świadomość występującego zagrożenia i jego skutków.

Instagram Macromedica | Facebook Macromedica | ZnanyLekarz