O przewlekłym zapaleniu gruczołu krokowego mówi się, gdy objawy utrzymują się dłużej niż 3 miesiące. Spośród wielu możliwych przyczyn wymienia się stres, zaburzenia psychiczno-emocjonalne, zaburzenia hormonalne oraz zaburzenia autoimmunologiczne.
Co to jest przewlekłe zapalenie prostaty i jakie są przyczyny?
Jak się objawia?
Przewlekłe bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego przebiega z nasileniem objawów oraz zmniejszeniem dolegliwości. W okresie zaostrzenia występują miejscowe objawy typowe dla ostrego zapalenia stercza. Jest to ból odczuwany zwykle w kroczu, u nasady członka, w okolicy odbytu, niekiedy nad spojeniem łonowym. Ból może promieniować do członka i moszny. Bolesne może być oddawanie moczu i stolca. Mogą występować objawy zakażenia układu moczowego takie jak częste parcie na mocz, bolesne parcie na mocz, pieczenie lub ból w cewce moczowej podczas mikcji, trudności w oddawaniu moczu.
W zespole przewlekłego zapalenia stercza/przewlekłego bólu w miednicy głównym objawem jest również ból o charakterze i lokalizacji, jak w bakteryjnym zapaleniu gruczołu krokowego, tj. ból odczuwany zwykle w kroczu, u nasady członka, w okolicy odbytu, niekiedy nad spojeniem łonowym lub w krzyżach. Ból może promieniować do członka i moszny.
Inne dolegliwości, które mogą towarzyszyć temu bólowi to: ból lub pieczenie podczas oddawania moczu, ból lub dyskomfort po wytrysku nasienia, ból w pachwinach, pieczenie lub ból cewki moczowej, uczucie niecałkowitego opróżniania pęcherza, zmniejszenie popędu płciowego. Niektórzy mężczyźni z tą postacią zapalenia stercza zgłaszają okresowo obecność krwi w nasieniu lub w moczu. U części pacjentów występują również objawy ogólne w postaci uczucia stałego zmęczenia oraz bólu wielu okolic ciała. Podczas badania palcem gruczoł krokowy może być tkliwy, jednak u części mężczyzn z tą postacią przewlekłego zapalenia stercza nie stwierdza się nieprawidłowości podczas badania gruczołu krokowego przez odbytnicę.
Niebakteryjne przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego może również przebiegać bez objawów i dolegliwości i jest rozpoznawane na podstawie nieprawidłowych wyników badań po wykluczeniu innych chorób stercza, przede wszystkim raka.
Co robić, gdy wystąpią objawy?
Wystąpienie objawów, np. krew w nasieniu lub moczu i dolegliwości bólowe, zaburzenia oddawania moczu powinno być powodem niezwłocznego zgłoszenia się do lekarza, gdyż konieczna jest diagnostyka w celu wykluczenia groźnych przyczyn, takich jak rak stercza lub rak pęcherza moczowego.
Rozpoznanie
Jeżeli mężczyzna zgłasza dolegliwości w obrębie układu moczowo-płciowego, stercz podczas badania palcem przez odbytnicę jest tkliwy lub bolesny, lekarz podejrzewa bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego. Wykonuje się ogólne badanie moczu i posiew moczu. Jeżeli wyniki potwierdzają zakażenie układu moczowego, wykonuje się dalsze badania w celu wykluczenia nieprawidłowości układu moczowego. Zwykle pierwszym badaniem jest USG układu moczowego.
Jeżeli wynik posiewu moczu jest ujemny i nie stwierdzono nieprawidłowości w układzie moczowo-płciowym, które byłyby przyczyną dolegliwości, pobiera się do badania wydzielinę gruczołu krokowego.
Jeżeli po wykonaniu wyżej wymienionych badań nie znaleziono innej przyczyny dolegliwości oraz nie potwierdzono bakteryjnego zakażenia stercza, wstępnie rozpoznaje się zespół przewlekłego zapalenia stercza/przewlekłego bólu w miednicy.
Przewlekłe zapalenie prostaty – jak leczyć?
Antybiotyki
Jeżeli wyniki badań potwierdzają lub wskazują na bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego, leczenie polega na przedłużonym doustnym stosowaniu antybiotyku.
W przypadku mężczyzn o zwiększonym ryzyku chorób przenoszonych drogą płciową często w pierwszej kolejności lekarz zaleca ofloksacynę, gdyż antybiotyk ten jest również skuteczny w przypadku zakażeń przenoszonych drogą płciową (rzeżączka, zakażenie chlamydiami). Leczenie antybiotykiem należy stosować co najmniej przez 4 tygodnie, nawet jeżeli dolegliwości ustąpią szybciej. Jeżeli dolegliwości nie ustąpiły całkowicie (chociaż jest poprawa) po 6 tygodniach leczenia antybiotykiem, lekarz zwykle zaleca dalsze jego stosowanie do 8, a nawet 12 tygodni.
Jeżeli leczenie antybiotykiem prowadzi do ustąpienia dolegliwości, ale objawy za każdym razem szybko wracają po zakończeniu leczenia, skuteczne może być przewlekłe codzienne przyjmowanie małej dawki leku przeciwbakteryjnego.
Leki wspomagające
Poza antybiotykiem lekarz zwykle zaleca lek przeciwzapalny i przeciwbólowy. Często, zwłaszcza u starszych mężczyzn, zaleca się również leki poprawiające odpływ moczu z pęcherza lub lek zmniejszający wielkość gruczołu krokowego.
Leczenie chirurgiczne
Bakteryjne przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego leczy się antybiotykami, jednak w niektórych sytuacjach urolog może uważać, że istnieją wskazania do przezcewkowej resekcji stercza. Tak może być, gdy badania wykażą obecność kamieni sterczowych, które są rezerwuarem bakterii. Drugim wskazaniem może być sytuacja, gdy objawy zapalenia stercza każdorazowo nawracają wkrótce po zakończeniu leczenia antybiotykiem. Przyjmuje się wówczas, że w gruczole krokowym istnieje ognisko przewlekłego zakażenia bakteryjnego, którego nie można wyleczyć antybiotykami i usunięcie go metodą chirurgiczną zapobiegnie dalszym nawrotom bakteryjnego zapalenia gruczołu krokowego.
Zmiany zachowań i diety
Zwykle lekarz zaleca mężczyznom z przewlekłym zapaleniem gruczołu krokowego, aby unikali sytuacji związanych z uciskiem krocza, w których stercz ulega mechanicznemu podrażnieniu (np. jazda na rowerze, jazda konna). Niektórzy eksperci uważają, że należy unikać ostrych pokarmów, ograniczyć spożywanie kofeiny, alkoholu, syntetycznych napojów gazowanych (np. coca-cola) oraz zaprzestać palenia tytoniu. W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych można spróbować stosować nasiadówki w ciepłej wodzie.
Ejakulacje lecznicze i masaż stercza
Niektórzy eksperci uważają, że częste ejakulacje (nie rzadziej niż co 3 dni) przynoszą korzyść w przewlekłym zapaleniu gruczołu krokowego, gdyż pobudzają przepływ wydzieliny w kanalikach gruczołów stercza. Niektórzy urolodzy w tym celu wykonują w odstępach czasu masaż gruczołu krokowego.
Zwykle zaleca się modyfikacje stylu życia przedstawione wyżej w zakresie unikania pewnych zachowań mogących prowadzić do mechanicznego drażnienia stercza (np. jazda na rowerze, jazda konna) oraz unikania pewnych produktów i napojów oraz zaprzestania palenia tytoniu. Leczenie farmakologiczne polega na stosowaniu leków, tzw. alfa-blokerów, poprawiające odpływ moczu z pęcherza (np. doksazosyna, tamsulozyna, alfuzosyna) lub finasterydu, leku zmniejszającego wielkość gruczołu krokowego. W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się leki przeciwzapalne i przeciwbólowe (np. ibuprofen, naproksen), często w czopkach, oraz nasiadówki w ciepłej wodzie.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?
W przypadku bakteryjnego przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego trwałe wyleczenie uzyskuje się u około 50–60% mężczyzn. U pozostałych choroba nawraca po jakimś czasie, a niekiedy występują liczne nawroty w ciągu roku.
Całkowite wyleczenie w zespole przewlekłego zapalenia stercza/przewlekłego bólu w miednicy uzyskuje się rzadziej, niż w zapaleniu bakteryjnym. Natomiast w przypadku tej postaci choroby zdarza się, że dolegliwości ustępują samoistnie i trwale.
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Bakteryjne przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego może być powikłaniem zakażenia układu moczowego, zwłaszcza gdy występuje przeszkoda w odpływie moczu z pęcherza. Skuteczne leczenie tych zaburzeń prowadzi do uniknięcia części przypadków zapalenia stercza. Innym czynnikiem ryzyka są zakażenia przenoszone drogą płciową, a unikanie ryzykownych zachowań seksualnych pozwala uniknąć części zachorowań. Skuteczne, tzn. odpowiednio długie, leczenie aktualnego epizodu bakteryjnego zapalenia stercza jest najpewniejszym sposobem uniknięcia nawrotu choroby w bliskiej przyszłości.