Ostre zapalenia trzustki

Ostre zapalenia trzustki

Ostre zapalenie trzustki jest zaburzeniem mechanizmów stabilizujących lub hamujących aktywność enzymów w komórkach pęcherzykowych trzustki. W efekcie dochodzi do samotrawienia się trzustki oraz okolicznych tkanek.

Czym jest ostre zapalenie trzustki?

Ostre zapalenie trzustki (OZT) jest zaburzeniem, w którym mechanizmy stabilizujące i hamujące aktywność enzymów trzustki, działają nieprawidłowo. Aktywne enzymy trawią ściany naczyń krwionośnych i sąsiadujące z trzustką ściany przewodu pokarmowego. Może to wywołać krwotok wewnętrzny lub perforację,  wyniku czego może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia trzustki.

Proces samotrawienia trzustki wyzwala silną reakcję zapalną, która może być tak silna, że doprowadzi do niewydolności wielonarządowej (niewydolność nerek, układu oddechowego, układu krążenia). 

Co powoduje OZT?

W większości przypadków (80%) ostre zapalenie trzustki jest następstwem spożywania nadmiernej ilości alkoholu lub kamicy żółciowej.

Kolejne 10% zachorowań to skutek stosowania niektórych leków, wrodzonych wad rozwojowych trzustki, hiperlipidemii, dziedzicznych mutacji genów sprzyjających wewnątrzkomórkowej aktywacji enzymów trzustkowych oraz powikłań endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej.

Ostatnie 10% to zachorowania, których przyczyny nie można zdiagnozować. Jest to tzw. idiopatyczne ostre zapalenie trzustki.

Ostre zapalenie trzustki- czy występuje często?

Niestety nie jesteśmy w stanie podać dokładnej liczby, ale liczba osób zapadających na to schorzenie waha się od 10 do 44 na 100 000 mieszkańców, w zależności od części świata. W ostatnich latach obserwujemy wzrost zachorowań, jednak specjaliści łączą to głównie z faktem częstszego występowania kamicy żółciowej, która jest następstwem wzrostu ilości osób otyłych. W przypadku ciężkiej postaci ostrego zapalenia trzustki —  ok. 10% chorych umiera.

OZT —  jakie są objawy?

Pierwszym pojawiającym się objawem jest silny ból w nadbrzuszu, który towarzyszy choremu przez wiele godzin. Najczęściej trwa on dłużej niż dzień i może promieniować do pleców. Bólowi temu mogą towarzyszyć wymioty i gorączka

To właśnie niepokojący ból nadbrzusza najczęściej kieruje pacjentów do lekarza, dzięki czemu uda się rozpoznać OZT i w porę rozpocząć leczenie. Warto zwrócić uwagę na to, że przy lżejszej postaci choroby, bóle mogą nie być tak silne i w efekcie pacjent może nie pojawić się u specjalisty. Dlatego tak ważne jest, aby obserwować swój organizm i nie lekceważyć żadnych niepokojących objawów.

Ostre zapalenie trzustki —  zauważam objawy, co dalej?

W przypadku wystąpienia objawów OZT należy jak najszybciej zgłosić do lekarza, w celu uzyskania diagnozy. 

Jak lekarz ustala diagnozę?

Lekarz ustala diagnozę na podstawie wyników badania przedmiotowego, badań laboratoryjnych (przede wszystkim ocenę aktywności amylazy w surowicy i moczu oraz lipazy surowicy) oraz wywiadu. Wśród badań obrazowych największą pomoc niosą zdjęcia RTG klatki piersiowej i jamy brzusznej. Dodatkowo istotne jest USG jamy brzusznej i tomografia komputerowa jamy brzusznej. 

Jak leczymy ostre zapalenie trzustki?

Łagodna postać ostrego zapalenia trzustki jest łatwa do wyleczenia i opiera się na 3-4- dniowej głodówce. Podczas niej chorego nawadnia się dożylnie oraz w ten sam sposób, podaje leki przeciwbólowe. 

Niestety, ciężka postać ostrego zapalenia trzustki jest o wiele trudniejsza do wyleczenia. Głównym celem jest zwalczanie nadmiernego zagęszczenia krwi, zapobieganie zakażeń oraz leczenie powikłań np. płucnych. Dodatkowo istotne jest wprowadzenie właściwego żywienia. Zważając na to, chory poddawany jest intensywnej opiece medycznej. Bardzo istotne w leczeniu tej choroby jest odpowiedni plan żywieniowy i w razie konieczności —  antybiotykoterapia.

Ciężka postać ostrego zapalenia trzustki wymaga od specjalistów nie tylko obserwowania ewentualnego rozwoju choroby, ale także walka z powikłaniami, które mogą być śmiertelne. Wśród nich mogą się pojawić torbiele rzekome, ropień, przedziurawione jelita i niewydolność wielonarządowa. 

Całkowite wyleczenie- czy jest możliwe?

U osób z łagodną postacią całkowite wyleczenie następuje w przeciągu kilku dni, a choroba nie pozostawia po sobie trwałych uszkodzeń. Dzieje się tak szczególnie w przypadku, gdy OZT wystąpiło w roli pojedynczego epizodu, a nie przewlekłego zapalenia trzustki.

W przypadku wystąpienia ciężkiej postaci ostrego zapalenia trzustki również jest możliwe całkowite wyleczenie, ale trwa to o wiele dłużej. Część chorych wymaga, po okresie rekonwalescencji, długotrwałej insulinoterapii oraz leczenia preparatami zawierającymi enzymy trzustkowe.

Ostre zapalenia trzustki – postępowanie po leczeniu

W momencie zakończenia leczenia, chory musi pamiętać o pilnowaniu zaleceń żywieniowych. Najistotniejsze jest to, by unikał ciężkostrawnych produktów i alkoholu. Niejednokrotnie lekarz wprowadza leczenie wspomagające w postaci leczenia preparatami enzymów trzustkowych.

Jeżeli czynnikiem wywołującym chorobę była kamica żółciowa, po zakończeniu leczenia na OZT, należy jak najszybciej skupić się na leczeniu kamicy żółciowej.

Co zrobić, aby uniknąć zachorowania?

Ze względu na to, że u różnych chorych, inny jest czynnik wywołujący chorobę, nie ma uniwersalnego przepisu na uniknięcie zachorowania na ostre zapalenie trzustki. Ważne dla wszystkich jest to, aby utrzymywać prawidłową masę ciała (otyłość jest jednym z czynników ryzyka). Istotne jest także pilnowanie spożywanej ilości alkoholu.

Zachorowanie na ostre zapalenie trzustki

OZT może być groźną chorobą, która w swojej łagodnej wersji może nie dawać niepokojących objawów. Warto jednak zwracać uwagę na każdą zmianę zachodzącą w naszym organizmie i w przypadku wątpliwości —  jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Szczególnie powinny o tym pamiętać osoby, które są w grupie wysokiego ryzyka.

Umów się do naszych specjalistów poprzez stronę Znany Lekarz