Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) jest chorobą bezpośrednio dotyczącą centralnej części siatkówki, czyli plamki, która jest bardzo ważna w procesie widzenia.
Czym jest zwyrodnienie plamki związanej z wiekiem
Zwyrodnienie plamki związanej z wiekiem (age-related macular degeneration — AMD) to choroba związana z częścią siatkówki — plamką.
Plamka pełni bardzo ważną rolę w procesie widzenia — odpowiada za ostrość wzroku i związane z tym funkcje, na przykład umiejętność czytania.
Zwyrodnienie plamki związanej z wiekiem występuje w obu oczach, ale stopień jego zaawansowania może być różny.
Wyróżniamy dwie postacie AMD:
- suchą, która ma łagodniejszy przebieg i występuje częściej,
- wysiękową, która charakteryzuje się szybszym postępem.
AMD — czynniki ryzyka
Niestety przyczyny tej choroby nie zostały do końca poznane. Wiadome jest, że AMD ma skłonność do dziedziczenia. Istotne są również czynniki środowiskowe, takie jak: palenie papierosów. Palacze zapadają na tę chorobę 6-krotnie częściej niż osoby niepalące. Do innych czynników ryzyka zaliczamy:
- rasę (osoby rasy białej chorują częściej),
- kolor tęczówki (osoby z niebieską tęczówką chorują częściej),
- zaawansowany wiek,
- płeć (kobiet ta osoba dotyka częściej),
- choroby układowe (otyłość, nadciśnienie tętnicze).
Zwyrodnienie plamki związanej z wiekiem – jak często występuje
AMD występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia (czasami chorobę rozpoznaje się u osób ok. 45-cio letnich) i dotyka około 8%. Jest to schorzenie ściśle związane z wiekiem, więc ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem.
Sucha postać AMD dotyczy 85-90% wszystkich przypadków zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem, natomiast postać wysiękowa dotyka 10-15% pacjentów.
AMD — jak się objawia
Choroba na początku może nie dawać żadnych objawów. Niektórzy pacjenci skarżą się na niecharakterystyczne objawy, na przykład gorsze widzenie nocą. Najczęściej pogorszeniu ulega zdolność do widzenia z bliska, a co za tym idzie, pacjent zaczyna mieć problemy z czytaniem i pisaniem.
W miarę rozwoju, objawy stają się coraz bardziej typowe, np. krzywienie się obrazu, pojawienie się w centrum widzenia nieruchomej szarej/czarnej plamy lub widzenie nienaturalnie pomniejszonych/powiększonych przedmiotów. Dalszy postęp choroby objawia się problemami w codziennych czynnościach (czytanie, pisanie, prowadzenie samochodu). Charakterystyczne dla AMD jest to, że w niektóre dni pacjenci widzą lepiej niż w inne.
Zauważam objawy — co robić
W przypadku zauważenia objawów należy zgłosić się do lekarza okulisty w celu wykonania badań. Okulista będzie w stanie ustalić rozpoznanie i ustalić dalszy tok leczenia.
AMD — jak lekarz ustala rozpoznanie
Jak przy każdym badaniu, okulista najpierw przeprowadza dokładny wywiad z pacjentem. Warto się do takiej rozmowy przygotować, więc oto kilka pytań, które może zadać okulista w gabinecie.
- Czy w rodzinie ktoś miał problemy ze wzrokiem?
- Kiedy wzrok uległ pogorszeniu?
- Czym charakteryzuje się to pogorszenie wzroku?
Następnym krokiem jest badanie przedmiotowe (wywiad jest badaniem podmiotowym), czyli sprawdzanie ostrości wzroku z dali i do bliży, badanie dna oka, badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej oraz badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Po takim badaniu okulistycznym lekarz zazwyczaj jest w stanie ustalić wstępne rozpoznanie. Jeżeli z jakiegoś powodu jest to niemożliwe, lekarz wysyła pacjenta na dalsze badanie, w celu pogłębienia diagnostyki. Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem można rozpoznać za pomocą optycznej koherentnej tomografii i angiografii fluoresceinowej. Jeżeli te dwa badania nie są w stanie potwierdzić AMD, lekarz kieruje pacjenta na angiografię indocyjaninową z użyciem kontrastu zawierającego jod. Warto podkreślić, że osoby z:
- nieuregulowanym ciśnieniem tętniczym,
- stwierdzonymi chorobami nerek,
- nasilonymi objawami niewydolności serca,
- nasilonymi objawami nerek,
mogą potrzebować specjalnego przygotowania do angiografii fluoresceinowej.
Czy całkowite wyleczenie AMD jest możliwe?
Niestety całkowite wyleczenie zwyrodnienia plamki związanej z wiekiem nie jest możliwe, ponieważ dokładna geneza choroby nie jest znana. Rokowanie zależy od zaawansowania zmian, kiedy pacjent zdecyduje się iść do specjalisty. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że w AMD, nawet w bardzo zaawansowanym przebiegu, nie dochodzi do całkowitej ślepoty.
AMD – co robić po zakończeniu leczenia
Po zakończeniu leczenia pacjent dostaje zalecenia od lekarza, które zazwyczaj wyglądają w następujący sposób:
- prawidłowa dieta,
- noszenie okularów z filtrem UV,
- kontrola ciśnienia tętniczego,
- kontrole okulistyczne co 3-4 miesiące.