Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, szerzej znany jako ADHD jest zaburzeniem rozpoczynającym się we wczesnym dzieciństwie. Pośród występujących objawów wyróżnić możemy trzy główne grupy.

Co to jest ADHD?

Skrót ADHD pochodzi od Attention Deficyt Hyperactivity Disorder, czyli zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. Cechą charakterystyczną dla tego zespołu jest to, że najczęściej rozpoznaje się je we wczesnym dzieciństwie. ADHD obejmuje trzy główne grupy objawów: nadmierną impulsywność, zaburzenia koncentracji uwagi oraz nadmierną ruchliwość.

ADHD — objawy

Jak wspomnieliśmy wyżej, objawy ADHD dzielimy na trzy główne grupy, które obejmują różne typy objawów.

ADHD — objawy nadmiernej impulsywności

Pierwszą grupą objawów są objawy nadmiernej impulsywności, wśród nich wyróżnia się:

nieumiejętność dziecka do czekania na swoją kolej (na przykład podczas zabawy),
odpowiadanie na pytania, zanim pytający zdąży je dokończyć,
przerywanie wypowiedzi innych, wtrącanie się w cudzą wypowiedź.

ADHD — objawy zaburzeń koncentracji uwagi

Następną grupą, bardzo istotną w diagnozie, są objawy zaburzeń koncentracji uwagi. Wśród nich znajdziemy:

problem z koncentracją na nieinteresującej czynności, podczas gdy od interesujących zajęć dziecko nie może się oderwać,
nieumiejętność zaplanowanie aktywności i zadań, odwlekanie ich w czasie,
unikanie zadań związanych z wysiłkiem umysłowym,
popełnianie błędów związane z brakiem uwagi podczas wykonywania różnych zadań,
częste gubienie rzeczy,
zapominanie o codziennych obowiązkach pomimo ich powtarzalności.

ADHD — objawy nadruchliwości

Ostatnią już grupą objawów są objawy nadruchliwości. Wśród nich wyróżniamy:

wiercenie się, poruszanie rękami i nogami w trakcie spoczynku,
nadmierną gadatliwość w sytuacjach nieprzystosowanych do tego,
nieumiejętność odpoczywania w ciszy.

Jak często występuje ADHD?

Przyjmuje się, że to zaburzenie występuje u 3-8% ludzi. Rozbieżność ta spowodowana jest różnymi kryteriami diagnozowania.

Objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi są najsilniejsze między 6 a 9 rokiem życia. Do niedawna uważało się, że zdecydowanie częściej dotyka chłopców, jednak obecne statystyki pokazują, że tak samo często występuje u chłopców i dziewcząt. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że objawy ADHD u dziewczynek wyglądają nieco inaczej. Mniejszy udział w objawach przejmuje nadpobudliwość, a większy, problem z koncentracją, przez co bardzo dużo dziewczynek pozostaje niezdiagnozowanych.

ADHD — przyczyny

Na początek warto podkreślić, że ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, co oznacza, że jego pojawienie się leży w kwestii nieprawidłowości w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Zauważono, że u dzieci cierpiących na ADHD niektóre struktury mózgu rozwijają się nierównomiernie. Zmiany te mogą być dziedziczne.

Warto jednak zwrócić uwagę na niedziedziczne czynniki, które nie wywołują, ale nasilają objawy tego zaburzenia. Zaliczamy do nich: urazy głowy, nieprawidłową dietę, obciążenia okołoporodowe (np. niedotlenienie), zatrucie metalami ciężkimi oraz zaniedbania środowiskowe.

Jak się ustala rozpoznanie?

Istotne jest, aby pamiętać, że rozpoznanie ADHD nie może pozostać w kwestii lekarza. Ważne jest, aby pediatra, psycholog, neurolog dziecięcy oraz dziecięcy psychiatra współpracowali w celu ustalenia diagnozy.

Zadaniem psychologa i psychiatry jest przeprowadzenie z dzieckiem i opiekunami dokładnego wywiadu oraz uważne obserwowanie zachowań dziecka. Podczas takiej wizyty psycholog może wykonać testy mi.in. oceniające zdolności do koncentracji, koordynację ruchową i możliwości intelektualne. Nierzadko specjaliści Ci proszą o dostarczenie pisemnej opinii nauczycieli oraz pedagoga szkolnego w celu uzyskania pełnego obrazu.

W celu wykluczenia zaburzeń somatycznych i neurologicznych warto skonsultować się z pediatrą i neurologiem, gdyż może się okazać, że występujące objawy nie świadczą o tym zaburzeniu, a np. chorobach tarczycy, zaburzeniach wzroku, czy są skutkami ubocznymi przyjmowanych leków.

Nie tylko ADHD

Ważne podkreślenia jest, że aż u 70%, u których zdiagnozowano ADHD, występuje przynajmniej jedno dodatkowe zaburzenie psychiczne. Najczęściej są to: zaburzenia zachowania, zaburzenia depresyjne, dysleksja i dysgrafia i tiki.