Kłębuszkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny i leczenie

Kłębuszkowe zapalenia nerek to grupa chorób charakteryzujących się zajęciem przez proces zapalny kłębuszków nerkowych, co z kolei jest przyczyną nieprawidłowej pracy nerek, a z czasem może prowadzić do niewydolności nerek.

 

Co to jest kłębuszkowe zapalenie nerek i jakie są przyczyny?

Kłębuszkowe zapalenia nerek to grupa chorób charakteryzujących się zajęciem przez proces zapalny kłębuszków nerkowych, co z kolei jest przyczyną nieprawidłowej pracy nerek. W obrębie kłębuszków nerkowych gromadzą się komórki zapalne i białka krwi, co pobudza prawidłowe komórki kłębuszka do namnażania się.

Gdy proces zapalny jest przewlekły, kłębuszek nerkowy z czasem ulega zwłóknieniu i staje się nieczynny. Jeśli większość kłębuszków przestaje pracować, pojawia się niewydolność nerek.

Kłębuszkowe zapalenie nerek może być ostre i przemijające lub przewlekłe – trwające latami i mogące powoli, trwale uszkadzać coraz więcej kłębuszków nerkowych. Prowadzi to do przewlekłej niewydolności nerek.

Przyczyną kłębuszkowego zapalenia nerek jest nieprawidłowa czynność układu odpornościowego, którego zadaniem jest obrona organizmu przed obcymi elementami. Kłębuszkowe zapalenie nerek rozwija się, gdy z jakiegoś powodu celem ataku układu odpornościowego staną się prawidłowe kłębuszki nerkowe.

Jeżeli choroba dotyczy tylko nerek, mamy do czynienia z tzw. pierwotnym kłębuszkowym zapaleniem nerek, a jeżeli zapalenie nerek towarzyszy chorobom innych narządów lub jest ich wynikiem, to mówimy o wtórnym kłębuszkowym zapaleniu nerek.

Najczęstsze z tych chorób to:

  • toczeń rumieniowaty układowy i inne choroby autoimmunologiczne,
  • zakażenie,
  • rak,
  • białaczka,
  • chłoniak,
  • choroba wątroby.

Kłębuszkowe zapalenie nerek – objawy?

Kłębuszkowe zapalenie nerek często nie daje żadnych dolegliwości, jednak zawsze jest przyczyną nieprawidłowych wyników badania moczu. Często to właśnie nieprawidłowy wynik badania moczu wykonanego z innego powodu wskazuje na obecność choroby nerek. Badanie moczu wykazuje obecność białka, krwi oraz wałeczków. Chory może zauważyć, że mocz się pieni lub jest nieprawidłowego koloru. Może występować także ból w okolicy nerek.

Jeżeli kłębuszkowe zapalenie nerek ma przebieg ciężki, to mogą wystąpić:

  • obrzęki, zwłaszcza twarzy i wokół kostek,
  • ból głowy, nudności, zaburzenia widzenia będące wynikiem wysokiego ciśnienia krwi i nagromadzenia wody w organizmie,
  • zmniejszenie objętości moczu,
  • inne objawy niewydolności nerek – ostrej lub przewlekłej.

Jeżeli występuje wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek, to zwykle występują również objawy choroby, która stanowi przyczynę zapalenia nerek. W przypadku ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek objawy choroby nerek często pojawiają się po 1–3 tygodniach od przebycia zapalenia gardła lub zakażenia skóry.

Jak lekarz ustala rozpoznanie?

Na podstawie zgłaszanych dolegliwości, nieprawidłowości w badaniu fizykalnym oraz obecności w moczu białka i erytrocytów lekarz wstępnie rozpoznaje chorobę nerek, pierwotną lub wtórną.

Konieczne jest wykonanie dalszych badań z próbek krwi, aby ocenić, czy nie ma niewydolności nerek, zaburzeń metabolicznych oraz w celu możliwie najbardziej dokładnego określenia rodzaju choroby. Zawsze wykonuje się badanie USG, aby wykluczyć inne choroby nerek i dróg moczowych.

Pomimo wykonania wszystkich tych badań, postawiona na ich podstawie diagnoza kłębuszkowego zapalenia nerek nie jest pewna, ale jedynie mniej lub bardziej prawdopodobna. Tylko zbadanie fragmentu nerki różnymi technikami mikroskopowymi pozwala na pewne rozpoznanie kłębuszkowego zapalenia nerek, a zwłaszcza na stwierdzenie – z jakiego typu kłębuszkowym zapaleniem nerek mamy do czynienia u danego pacjenta.

 

Jakie są metody leczenia?

Sposób leczenia kłębuszkowego zapalenia nerek zależy od tego, czy jest to zapalenie ostre, czy przewlekłe, od przyczyny w przypadku zapalenia wtórnego, ciężkości choroby oraz obecności powikłań.

Zasadnicze znaczenie w każdym przypadku ma leczenie nadciśnienia tętniczego, które często rozwija się w chorobach nerek.

W przypadku ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek, które wystąpiło po zapaleniu gardła, skóry lub w przebiegu innego zakażenia, leczenie polega na eliminacji zakażenia, obniżaniu ciśnienia krwi, ograniczeniu soli w diecie oraz unikaniu wysiłku fizycznego. W trakcie leczenia należy regularnie wykonywać kontrolne badania moczu oraz krwi.

Gdy zapalenie kłębuszków ma charakter wtórny, jego leczenie polega na leczeniu przyczyny lub jej usunięciu. U niektórych osób przewlekłe kłębuszkowe zapalenie ma przebieg łagodny i powolny, a zmiany w moczu są niewielkie. Zwykle postępowanie polega wtedy na leczeniu nadciśnienia tętniczego i okresowym wykonywaniu badań moczu i krwi.

Niektóre typy kłębuszkowego zapalenia nerek mają cięższy przebieg, ilość białka w moczu jest duża, a czynność nerek się pogarsza. W takich przypadkach konieczne może się okazać leczenie immunosupresyjne, początkowo zwykle z użyciem steroidów. Na wyniki leczenia trzeba często czekać kilka miesięcy, a w przypadku braku poprawy istnieje możliwość zamiany jednego leku immunosupresyjnego na inny, o silniejszym lub nieco innym działaniu. Samo leczenie immunosupresyjne wiąże się z licznymi poważnymi działaniami niepożądanymi w wyniku osłabienia odporności. Gdy wystąpią powikłania, takie jak ostra lub przewlekła niewydolność nerek, może zachodzić konieczność leczenia nerkozastępczego.

 Czy można całkowicie wyleczyć kłębuszkowe zapalenie nerek?

Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek zwykle ustępuje całkowicie, a w lekkich przypadkach często nawet nie zostaje rozpoznane. Tylko w kilku procentach przypadków dochodzi do trwałej niewydolności nerek. Przewlekłe wtórne kłębuszkowe zapalenie nerek bardzo często całkowicie ustępuje po wyleczeniu przyczyny. Jeżeli nie uda się jej usunąć, to kłębuszkowe zapalenie nerek może doprowadzić do ich niewydolności, co w najcięższych przypadkach może nastąpić w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, nawet pomimo stosowania wszystkich możliwych sposobów leczenia. Wynik leczenia przewlekłego kłębuszkowego zapalenia nerek jest trudny do przewidzenia. W niektórych przypadkach choroba może sama ustąpić bez leczenia, w innych leczenie prowadzi do całkowitego lub częściowego wyzdrowienia, u niektórych osób w czasie leczenia występuje poprawa, ale po zakończeniu leczenia kłębuszkowe zapalenie nerek nawraca, a w najcięższych przypadkach leczenie bywa całkowicie nieskuteczne.

 

Jeżeli potrzebujesz konsultacji lekarskiej zapraszamy do CM Macromedica.

 

 

Instagram Macromedica | Facebook Macromedica | ZnanyLekarz