Terapia poznawczo-behawioralna uzależnienia od palenia papierosów

Terapia poznawczo-behawioralna uzależnienia od palenia papierosów

W każdym wieku warto rzucić palenie i w każdym wieku odniesie się z tego powodu korzyści. Szacuje się, że u osoby, która rzuci palenie w wieku 40 lat, już po dziesięciu latach jest tak małe ryzyko zachorowania na raka płuc, jak u osoby, która nigdy nie paliła.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest uznaną metodą wspomagania pacjentów uzależnionych od nikotyny w decyzji o niepaleniu i w wytrwaniu w abstynencji. Psychoterapia prowadzi do wypracowania nowych, zdrowszych schematów myślenia i zachowań związanych z niepaleniem. Pacjenci często nie mogą wydobyć się z niekorzystnej dla siebie sytuacji nie dlatego , że nie widzą jej złych stron, tylko dlatego, że mają wobec niej dwojakie odczucia. Zmagający się z uzależnieniem często zdają sobie sprawę z ryzyka, kosztów i szkód wiążącym się z ich zachowaniem. Jednak jednocześnie z najróżniejszych powodów często są dość mocno przywiązani do zachowania nałogowego. Zarazem chcą palić i nie chcą. Chcą się zmienić i równocześnie nie chcą. Ambiwalencja zatem może stanowić główny problem, który należy rozwiązać, aby mogła nastąpić zmiana.

Skuteczność interwencji psychoterapeutycznej można właśnie tłumaczyć tym, że dzięki niej osoba wydobywa się z ambiwalencji. Psychoterapia dociera do samego sedna przyczyny indywidualnego uzależnienia i ułatwia podjęcie decyzji, kroków w kierunku zmiany. Zaprzestawanie palenia to proces, w którym na początku ważna jest gotowość pacjenta do uznania możliwości funkcjonowania w życiu bez palenia papierosów. A następnie decyzja o podjęciu działania, (rozstanie z nałogiem) i wreszcie  dopingowanie się do utrzymania tej zmiany a w efekcie do zapobiegania nawrotom do palenia.

Motywacja jest fundamentalnym składnikiem procesu zmiany. Wpływają na nią między innymi konkretne działania terapeutyczne podejmowane w porozumieniu z pacjentem na sesjach. Terapię poznawczo-behawioralną charakteryzuje zaufanie między pacjentem a terapeutą, aktywność dwóch stron i współpraca. Jest ona mocno ustrukturalizowana, zorientowana na problem i oparta w dużej części na pytaniach otwartych. W kolejnych krokach pomaga ona pacjentom w zmierzeniu się z indywidualnymi problemami prowadzącymi do napięcia emocjonalnego. Ułatwia uzyskanie szerszego spojrzenia na zagadnienie nałogu a w konsekwencji odpowiedzi, czy rzeczywiście palenie jest środkiem służącym rozluźnieniu i odczuwaniu przyjemności. Poza tym terapia poznawczo-behawioralna ułatwia pacjentom ujawnienie i radzenie sobie z emocjami smutku, lęku lub złości, które często przyczyniają się do uzależnienia.

Zagrożenie nawrotem zmniejsza się w sytuacji, gdy osoba paląca wykształci u siebie trwałe umiejętności radzenia sobie w życiu bez pomocy papierosa, zwłaszcza w sytuacjach trudnych takich jak: różnego typu kryzysy, napięcia emocjonalne, zachęty społeczne do palenia. Końcowy efektem psychoterapii poznawczo-behawioralnej jest spowodowanie, żeby w przyszłości pacjent samodzielnie wykorzystywał wiedzę i umiejętności zdobyte w trakcie terapii. W tym monitorował ewentualne trudności i stosował sposoby radzenia sobie z nimi z wykorzystaniem wyuczonych technik. Należy zaznaczyć, że podczas wszystkich spotkań terapeuta i pacjent pracują także wspólnie nad zmianą trybu funkcjonowania pacjenta w taki sposób, który umożliwi mu bardziej radosne i spełnione życie.